Luật lao động tại Châu Âu – Quy định về giờ làm, lương và quyền lợi mới nhất 

Luật lao động tại Châu Âu được xây dựng trên nhiều nguyên tắc chung nhằm bảo vệ người lao động về thời gian làm việc, nghỉ ngơi, tiền lương và điều kiện lao động. Tuy nhiên, EU không áp dụng một bộ luật lao động duy nhất cho tất cả quốc gia thành viên; nhiều quyền lợi cụ thể còn phụ thuộc vào pháp luật của từng nước.

Vậy luật lao động tại Châu Âu quy định những gì về giờ làm, nghỉ phép, làm thêm, làm đêm, tiền lương, hợp đồng và bồi thường thiệt hại? Cùng Thanh Giang tìm hiểu những quy định quan trọng để chủ động hơn khi làm việc tại các quốc gia châu Âu nhé!

Khái quát chung về luật lao động tại Châu Âu

Luật lao động tại Châu Âu không phải là một bộ luật duy nhất áp dụng giống nhau cho toàn bộ các quốc gia. EU xây dựng nhiều tiêu chuẩn tối thiểu về điều kiện làm việc nhằm bảo vệ người lao động. Còn từng quốc gia thành viên có hệ thống pháp luật riêng và có thể quy định quyền lợi cao hơn mức tối thiểu của EU. 

Với người lao động Việt Nam, điểm này đặc biệt quan trọng. Khi tìm hiểu cơ hội làm việc tại Đức, Litva, Ba Lan, Hungary, Pháp hay một quốc gia châu Âu khác, bạn không nên chỉ tìm hiểu quy định chung của EU mà cần kiểm tra thêm luật của chính quốc gia tiếp nhận lao động.

Luật lao động tại Châu Âu bao gồm những nội dung nào?

Các quy định của EU tập trung vào nhiều vấn đề trực tiếp liên quan đến điều kiện làm việc như:

• Thời gian làm việc và giới hạn làm thêm
• Thời gian nghỉ trong ngày và nghỉ hằng tuần
• Nghỉ phép năm có hưởng lương
• Làm việc ban đêm và làm việc theo ca
• Điều kiện của hợp đồng lao động
• An toàn và sức khỏe tại nơi làm việc
• Bình đẳng và chống phân biệt đối xử
• Quyền lợi khi chấm dứt quan hệ lao động
• Cơ chế khiếu nại và giải quyết tranh chấp

Tuy nhiên, đây mới là khung bảo vệ tối thiểu. Một quốc gia thành viên có thể áp dụng điều kiện có lợi hơn cho người lao động thông qua luật quốc gia hoặc thỏa ước lao động tập thể.  

Các quy định quan trọng trong luật lao động tại Châu Âu

Sau khi hiểu được nguyên tắc chung, người lao động nên tập trung vào những quy định có ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian làm việc, thu nhập và quyền lợi hằng ngày. Đây cũng là những nội dung cần kiểm tra kỹ trong hợp đồng trước khi sang châu Âu làm việc.

Thời gian làm việc tối đa tại Châu Âu

Theo Chỉ thị 2003/88/EC về thời giờ làm việc, thời gian làm việc trung bình của người lao động, bao gồm cả làm thêm, về nguyên tắc không được vượt quá 48 giờ trong mỗi khoảng 7 ngày, tính theo thời gian tham chiếu được pháp luật quốc gia cho phép.  

Điều này không có nghĩa mọi quốc gia châu Âu đều quy định người lao động chỉ được làm đúng 48 giờ/tuần. Đây là giới hạn trung bình tối đa theo khung của EU, trong khi cách tổ chức thời gian làm việc, thời gian tham chiếu và các trường hợp ngoại lệ có thể được quy định cụ thể ở luật quốc gia.

Người lao động nên ghi nhớ một số mốc cơ bản:

• Thời gian làm việc trung bình tối đa: 48 giờ/tuần, bao gồm làm thêm
• Nghỉ hằng ngày: Tối thiểu 11 giờ liên tục trong mỗi 24 giờ
• Nghỉ hằng tuần: Tối thiểu 24 giờ nghỉ liên tục, cộng với 11 giờ nghỉ hằng ngày
• Làm việc trên 6 giờ trong ngày phải được bố trí thời gian nghỉ theo quy định áp dụng
• Người lao động làm việc ban đêm thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về thời gian làm việc ban đêm và sức khỏe người lao động.  

Đối với lao động Việt Nam làm việc theo ca tại nhà máy, kho hàng, nhà hàng hoặc cơ sở sản xuất, việc theo dõi lịch làm việc thực tế sẽ rất cần thiết. Nếu số giờ làm thường xuyên cao hơn thỏa thuận trong hợp đồng, người lao động nên kiểm tra lại quy định của quốc gia sở tại thay vì chỉ dựa vào thỏa thuận miệng với doanh nghiệp.

Thời gian nghỉ ngơi được quy định như thế nào?

Thời gian nghỉ ngơi là một phần quan trọng trong luật lao động tại Châu Âu. Bởi lẽ, mục tiêu của các quy định về thời giờ làm việc không chỉ là giới hạn số giờ lao động mà còn bảo đảm người lao động có đủ thời gian phục hồi sức khỏe.

Theo khung pháp luật EU, người lao động phải được bảo đảm tối thiểu 11 giờ nghỉ liên tục trong mỗi khoảng 24 giờ. Bên cạnh đó, mỗi 7 ngày phải có ít nhất 24 giờ nghỉ liên tục, ngoài 11 giờ nghỉ hằng ngày.

Với lịch làm việc theo ca, người lao động nên đặc biệt kiểm tra thời gian chuyển từ ca này sang ca khác. Ví dụ, việc kết thúc một ca vào buổi tối rồi quay lại làm từ sáng sớm hôm sau có thể ảnh hưởng đến thời gian nghỉ tối thiểu và cần được xem xét theo quy định cụ thể của quốc gia nơi làm việc.

Nghỉ phép năm có hưởng lương

Người lao động tại EU được hưởng tối thiểu 4 tuần nghỉ phép năm có hưởng lương theo Chỉ thị 2003/88/EC. Cách tính, thời điểm nghỉ và một số điều kiện thực hiện sẽ do pháp luật quốc gia và thực tiễn lao động của từng nước quy định.  

Điều này có nghĩa người lao động không nên mặc định rằng tất cả quốc gia châu Âu đều cho cùng một số ngày nghỉ phép. Chẳng hạn, một số nước có thể quy định số ngày nghỉ thực tế cao hơn mức tối thiểu 4 tuần của EU.

Khi ký hợp đồng lao động tại Châu Âu, người lao động nên kiểm tra:

• Tổng số ngày nghỉ phép được hưởng trong năm
• Cách tính số ngày nghỉ khi chưa làm đủ 12 tháng
• Quy định đăng ký và phê duyệt ngày nghỉ
• Cách thanh toán tiền trong thời gian nghỉ
• Chính sách chuyển ngày phép chưa sử dụng sang năm sau

Đây là những nội dung nên được làm rõ ngay từ đầu thay vì chỉ quan tâm đến mức lương.

Quy định về làm thêm và làm việc ban đêm

Làm thêm và làm đêm thường xuất hiện trong các ngành sản xuất, logistics, nhà hàng – khách sạn, chăm sóc sức khỏe và một số ngành dịch vụ. Vì vậy, người lao động cần hiểu đây không chỉ là vấn đề về tiền lương mà còn liên quan trực tiếp đến giới hạn thời gian làm việc và sức khỏe.

Theo quy định chung của EU, tổng thời gian làm việc trung bình bao gồm cả làm thêm không được vượt quá 48 giờ/tuần theo thời gian tham chiếu được áp dụng. 

Đối với người làm việc ban đêm, thời gian làm việc thông thường không được vượt quá trung bình 8 giờ trong mỗi 24 giờ theo quy định của Chỉ thị.

Với những trường hợp công việc có yếu tố nguy hiểm hoặc nặng nhọc được áp dụng yêu cầu chặt chẽ hơn. 

Tuy nhiên, tiền làm thêm và phụ cấp ca đêm không có một mức chung cho toàn EU. Khoản tiền người lao động được nhận phải căn cứ vào luật của quốc gia sở tại, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể.

Mức lương theo luật lao động tại Châu Âu

Tiền lương là phần người lao động đặc biệt quan tâm khi tìm hiểu luật lao động tại Châu Âu. Tuy nhiên, bạn cần tránh một hiểu nhầm phổ biến. Đó là EU không quy định một mức lương tối thiểu chung cho tất cả các quốc gia thành viên.

Chỉ thị về mức lương tối thiểu phù hợp của EU tạo ra khuôn khổ nhằm cải thiện mức độ bảo vệ tiền lương tối thiểu và thúc đẩy thương lượng tập thể, nhưng không ấn định một con số lương tối thiểu chung cho toàn EU. 

Một số nước có lương tối thiểu theo luật, trong khi một số nước dựa nhiều hơn vào mức lương được xác lập thông qua thỏa ước tập thể. 

Vì vậy, khi tính thu nhập, cần xem từng quốc gia cụ thể. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số mức lương tối thiểu theo tháng được Eurostat công bố cho các quốc gia EU có mức lương tối thiểu quốc gia. Bảng số liệu dưới đây là mức trước thuế và được quy đổi để người lao động tham khảo do Thanh Giang tổng hợp:

Lưu ý:

Số tiền VNĐ chỉ mang tính tham khảo và quy đổi dựa trên tỷ giá tạm tính 1 EUR ≈ 30.000 VNĐ. Mức lương thực tế người lao động nhận được còn phụ thuộc vào số giờ làm, thuế, bảo hiểm, phụ cấp và quy định của từng quốc gia.

Điểm quan trọng là không nên lấy bảng trên làm mức lương chắc chắn cho một đơn hàng cụ thể. Khi chuẩn bị sang châu Âu làm việc, người lao động cần kiểm tra mức lương ghi trong hợp đồng và đối chiếu với quy định hiện hành tại quốc gia tiếp nhận.

Hợp đồng lao động tại Châu Âu

Hợp đồng lao động tại Châu Âu là căn cứ quan trọng để xác định quyền và nghĩa vụ của người lao động. Theo quy định EU về điều kiện làm việc minh bạch và có thể dự đoán, người lao động phải được cung cấp thông tin bằng văn bản về những nội dung cơ bản của quan hệ lao động. 

Trong những ngày đầu của quan hệ lao động, người sử dụng lao động phải cung cấp các thông tin quan trọng như:

• Thông tin của người lao động và doanh nghiệp
• Địa điểm làm việc
• Chức danh và nội dung công việc
• Ngày bắt đầu làm việc
• Thời hạn hợp đồng nếu là hợp đồng xác định thời hạn
• Mức lương cơ bản và cách trả lương
• Thời gian làm việc
• Quy định về làm thêm và tiền làm thêm
• Thời gian nghỉ phép năm
• Thời hạn báo trước khi chấm dứt hợp đồng
• Các thỏa ước tập thể có liên quan.  

Với hợp đồng có thời gian làm việc không cố định, người lao động còn có quyền được biết các khung thời gian có thể được bố trí làm việc và thời gian báo trước theo quy định áp dụng. Trong một số trường hợp, người lao động có quyền từ chối nhiệm vụ được giao ngoài thời gian hoặc điều kiện đã được xác định mà không phải chịu bất lợi. 

Thử việc và thay đổi hình thức làm việc

Theo khung quy định EU, thời gian thử việc thông thường không được vượt quá 6 tháng, trừ những trường hợp pháp luật quốc gia cho phép ngoại lệ vì lợi ích của người lao động hoặc do tính chất công việc.  

Ngoài ra, sau ít nhất 6 tháng làm việc và đã hoàn thành thời gian thử việc nếu có, người lao động có thể yêu cầu một hình thức việc làm có điều kiện ổn định và dễ dự đoán hơn trong những trường hợp phù hợp. Người sử dụng lao động phải trả lời có lý do trong thời hạn theo quy định EU và luật quốc gia.  

Quy định về bồi thường thiệt hại và trách nhiệm của người lao động

Thực tế, không có một mức bồi thường chung áp dụng cho mọi người lao động trên toàn châu Âu.

EU đặt ra nhiều nguyên tắc về bảo vệ người lao động, điều kiện làm việc và giải quyết tranh chấp nhưng mức bồi thường thiệt hại cụ thể trong quan hệ lao động thường thuộc phạm vi pháp luật của từng quốc gia.

Do đó, người lao động không nên hiểu rằng chỉ cần làm việc tại một nước EU là sẽ có một mức giới hạn bồi thường giống nhau. Khi xảy ra sự cố làm hư hỏng máy móc, thất thoát tài sản hoặc gây thiệt hại cho doanh nghiệp, người lao động cần kiểm tra:

• Nội dung hợp đồng lao động
• Quy định pháp luật của quốc gia sở tại
• Mức độ lỗi của người lao động
• Giá trị thiệt hại thực tế
• Quy định của thỏa ước lao động tập thể nếu có
• Cơ chế giải quyết tranh chấp tại quốc gia đó

Đây cũng là lý do người lao động nên giữ lại hợp đồng, bảng lương, biên bản bàn giao tài sản và các tài liệu liên quan đến công việc.

Quyền lợi của người lao động theo luật lao động tại Châu Âu

Bên cạnh các tiêu chuẩn về thời gian làm việc và tiền lương, luật lao động tại Châu Âu còn xây dựng nhiều cơ chế bảo vệ người lao động trong quá trình làm việc. Cụ thể:

Quyền được làm việc trong điều kiện công bằng

Người lao động được bảo vệ trước các hình thức phân biệt đối xử trong những lĩnh vực thuộc phạm vi pháp luật EU. Trong đó có điều kiện làm việc, tiền lương và chấm dứt quan hệ lao động. EU cũng có các quy định riêng nhằm bảo vệ bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử tại nơi làm việc. 

Đối với người lao động nước ngoài, quyền lợi cụ thể còn phụ thuộc vào tình trạng cư trú, loại giấy phép lao động và pháp luật của quốc gia tiếp nhận. Vì vậy, người lao động Việt Nam cần phân biệt giữa quyền lao động và điều kiện nhập cư, cư trú.

Khi bị chậm hoặc quỵt lương cần làm gì?

Nếu doanh nghiệp trả lương chậm, không trả đủ hoặc không thực hiện đúng thỏa thuận, người lao động nên lưu lại:

• Hợp đồng lao động
• Bảng chấm công
• Phiếu lương
• Sao kê tài khoản nhận lương
• Tin nhắn hoặc email trao đổi với doanh nghiệp
• Các giấy tờ liên quan đến số giờ làm việc và tiền làm thêm

Sau đó, người lao động có thể liên hệ cơ quan lao động có thẩm quyền hoặc cơ chế giải quyết tranh chấp của quốc gia đang làm việc. EU yêu cầu các quốc gia thành viên phải bảo đảm người lao động có cơ chế tiếp cận giải quyết tranh chấp và biện pháp khắc phục hiệu quả trong những trường hợp thuộc phạm vi pháp luật EU.  

Đối với người Việt Nam, việc giữ đầy đủ bằng chứng về thời gian làm việc và tiền lương sẽ giúp quá trình yêu cầu quyền lợi có cơ sở rõ ràng hơn.

Một số lưu ý để tránh vi phạm hợp đồng lao động tại Châu Âu

Tìm hiểu luật lao động tại Châu Âu trước khi xuất cảnh là bước quan trọng nhưng người lao động cũng cần chủ động tuân thủ hợp đồng và quy định của quốc gia sở tại.

Trước khi bắt đầu công việc, bạn nên kiểm tra:

• Hợp đồng có đúng vị trí được tư vấn hay không
• Mức lương là brutto hay netto
• Số giờ làm việc tiêu chuẩn mỗi tuần
• Cách tính tiền làm thêm và làm đêm
• Số ngày nghỉ phép có hưởng lương
• Thời hạn báo trước khi nghỉ việc
• Quy định về thử việc
• Điều kiện chấm dứt hợp đồng
• Trách nhiệm khi gây thiệt hại
• Quy định riêng dành cho lao động nước ngoài

Một lưu ý rất quan trọng là không nên tự ý bỏ việc hoặc chuyển sang doanh nghiệp khác chỉ dựa trên thỏa thuận miệng. Ngoài luật lao động tại Châu Âu, người lao động Việt Nam còn chịu sự điều chỉnh của quy định về visa, giấy phép lao động và cư trú của quốc gia sở tại.

Đặc biệt, khi doanh nghiệp đưa ra yêu cầu khác với hợp đồng ban đầu, người lao động nên yêu cầu giải thích và lưu lại bằng chứng bằng văn bản. Điều này sẽ hữu ích nếu sau này phát sinh tranh chấp về tiền lương, thời gian làm việc hoặc điều kiện chấm dứt hợp đồng.

Hiểu luật lao động tại Châu Âu giúp người lao động biết rõ những tiêu chuẩn tối thiểu về thời gian làm việc, nghỉ ngơi, nghỉ phép và các quyền lợi cơ bản. Tuy nhiên, khi chuẩn bị làm việc tại một quốc gia cụ thể, bạn cần kiểm tra thêm luật lao động của chính quốc gia đó bởi nhiều quy định có thể cao hơn mức tối thiểu của EU.

Nếu bạn đang tìm hiểu cơ hội làm việc tại châu Âu và cần được tư vấn về thị trường, điều kiện, hồ sơ, hợp đồng và quyền lợi người lao động. Hãy inbox ngay fanpage của Thanh Giang hoặc gọi hotline 091.858.2233 để được hỗ trợ và tư vấn tốt nhất nhé.

Tags: luật lao động châu âu, xuất khẩu lao động châu âu