Chuyển đổi văn bằng Đức – Điều kiện công nhận bằng, chi phí và hướng đi cho người lao động

Chuyển đổi văn bằng Đức là bước quan trọng với nhiều người Việt đã có bằng nghề hoặc bằng chuyên môn và muốn tiếp tục làm việc đúng ngành tại Đức. Tuy nhiên, mỗi ngành nghề lại có yêu cầu công nhận khác nhau, không phải trường hợp nào cũng phải thực hiện theo cùng một quy trình.

Vậy chuyển đổi văn bằng Đức thực chất là gì? Mất bao lâu? Chi phí bao nhiêu và có thể đi theo visa 18A hay 18B? Thanh Giang sẽ cùng bạn làm rõ từng vấn đề để dễ lựa chọn lộ trình phù hợp. Cùng theo dõi bài viết dưới đây nhé!

Chuyển đổi văn bằng Đức là gì?

Chuyển đổi văn bằng Đức là cách gọi quen thuộc của người Việt khi tìm hiểu thủ tục để bằng cấp, chứng chỉ nghề hoặc trình độ chuyên môn được Đức công nhận và sử dụng trong quá trình học tập, làm việc. 

Tuy nhiên, về bản chất, Đức không đơn giản đổi bằng Việt Nam thành một tấm bằng Đức mà sẽ đánh giá trình độ đào tạo của người lao động với một trình độ tham chiếu tương ứng tại Đức.

Quá trình này thường được gọi là Anerkennung, tức công nhận trình độ chuyên môn. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét nội dung, thời lượng đào tạo, trình độ chuyên môn và cả kinh nghiệm nghề nghiệp để đưa ra kết quả. 

Với bằng Đại học ở một số ngành không thuộc nhóm nghề được quản lý, người lao động có thể cần chứng minh tính tương đương thông qua anabin hoặc xin Statement of Comparability từ ZAB thay vì thực hiện một quy trình công nhận nghề giống nhau. 

Điều này cũng có nghĩa chuyển đổi văn bằng Đức không phải là một thủ tục duy nhất áp dụng cho tất cả ngành nghề. Người lao động cần xác định mình đang có bằng nghề, bằng Đại học hay chứng chỉ chuyên môn và dự định làm nghề gì tại Đức trước khi lựa chọn quy trình phù hợp.

Mục đích của chuyển đổi văn bằng Đức là gì?

Đối với người lao động Việt Nam, việc thực hiện chuyển đổi văn bằng Đức thường không chỉ nhằm hoàn thiện giấy tờ mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng sử dụng trình độ chuyên môn tại thị trường lao động Đức.

Chứng minh trình độ chuyên môn tại Đức

Một tấm bằng được cấp tại Việt Nam không phải lúc nào cũng giúp nhà tuyển dụng Đức đánh giá ngay được trình độ tương đương tại Đức. Thủ tục công nhận giúp cơ quan có thẩm quyền xác định trình độ đó tương ứng với nghề hoặc bằng cấp nào trong hệ thống đào tạo của Đức.

Khi được công nhận, người lao động có cơ sở rõ ràng hơn để chứng minh năng lực chuyên môn khi tìm việc. Đặc biệt với những ngành nghề yêu cầu trình độ được công nhận.

Hỗ trợ quá trình xin visa và tìm việc

Trong một số diện cư trú dành cho lao động có tay nghề, việc chứng minh trình độ là yếu tố quan trọng. Theo §18 AufenthG, Fachkraft bao gồm người có bằng đào tạo nghề đủ điều kiện tương đương với bằng đào tạo nghề của Đức hoặc người có bằng Đại học được công nhận hay có khả năng so sánh với bằng Đại học Đức. 

Vì vậy, nếu mục tiêu cuối cùng của bạn là sang Đức làm việc, việc xác định bằng cấp có cần công nhận hay cần chứng minh tính tương đương hay không nên được thực hiện từ sớm.

Quy trình chuyển đổi văn bằng Đức có phức tạp không?

Quy trình chuyển đổi văn bằng Đức không quá khó nếu xác định đúng nghề tham chiếu và cơ quan chịu trách nhiệm. Điểm khiến nhiều người mất thời gian là không biết bằng của mình thuộc nhóm nào, phải nộp ở đâu và có cần thực hiện công nhận bắt buộc hay không. Do đó, 1 quy trình chuẩn về chuyển đổi văn bằng Đức sẽ giúp người lao động đi đúng hướng và tiết kiệm chi phí, thời gian:

Bước 1: Xác định nghề tham chiếu tại Đức

Trước tiên, người lao động cần xác định bằng cấp hoặc nghề nghiệp của mình tương ứng với nghề nào trong hệ thống của Đức.

Đây là bước rất quan trọng bởi cùng một bằng cấp nhưng cách xử lý có thể khác nhau tùy nghề. Cổng Anerkennung in Deutschland có công cụ Recognition Finder để xác định nghề tham chiếu, cơ quan tiếp nhận và yêu cầu hồ sơ tương ứng.  

Bước 2: Kiểm tra nghề có thuộc diện quản lý không

Tiếp theo, bạn cần xác định nghề dự định làm tại Đức là nghề được quản lý (reglementierte Berufe) hay nghề không được quản lý.

Với nghề được quản lý như một số nghề trong lĩnh vực y tế, người lao động thường phải được công nhận trình độ và đáp ứng thêm điều kiện để được cấp phép hành nghề. Trong khi đó, với nhiều nghề không được quản lý, việc công nhận bằng nghề không phải lúc nào cũng bắt buộc nhưng vẫn có thể đem lại lợi thế khi xin việc hoặc làm hồ sơ cư trú. 

Bước 3: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Sau khi xác định được cơ quan có thẩm quyền, người lao động chuẩn bị bằng cấp, bảng điểm, nội dung đào tạo và các giấy tờ liên quan theo yêu cầu.

Kinh nghiệm làm việc cũng có thể được xem xét trong quá trình đánh giá. Vì vậy, người đã có nhiều năm kinh nghiệm nên chuẩn bị giấy xác nhận công việc, hợp đồng hoặc các tài liệu chứng minh quá trình làm nghề nếu được yêu cầu. 

Bước 4: Nhận kết quả đánh giá

Sau khi xem xét hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ đưa ra kết quả về mức độ tương đương. Trường hợp không có khác biệt đáng kể, bằng có thể được công nhận tương đương.

Nếu xuất hiện khác biệt đáng kể, kết quả có thể chỉ ra những phần còn thiếu và người lao động có thể phải thực hiện khóa đào tạo bổ sung, kiểm tra hoặc biện pháp bù đắp tùy nghề.  

Điều kiện chuyển đổi văn bằng Đức có cao không?

Điều kiện không có một mức chung cho mọi ngành. Yêu cầu sẽ phụ thuộc vào loại bằng, nghề nghiệp, cơ quan công nhận và mục đích sử dụng bằng tại Đức.

Bạn có thể hình dung những yếu tố quan trọng nhất như sau:

• Có bằng hoặc trình độ nghề nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận tại Việt Nam
• Có giấy tờ chứng minh quá trình đào tạo
• Có thông tin về nội dung và thời lượng chương trình học
• Có giấy tờ cá nhân hợp lệ
• Có thể cần chứng minh kinh nghiệm làm việc
• Với nghề được quản lý, có thể phải đáp ứng thêm yêu cầu về giấy phép hành nghề và tiếng Đức
• Hồ sơ nước ngoài thường cần dịch sang tiếng Đức và đáp ứng yêu cầu về chứng thực tùy trường hợp

Một điểm đáng chú ý là quốc tịch hoặc việc đang ở Việt Nam không phải điều kiện cản trở việc nộp hồ sơ công nhận. Theo cổng thông tin chính thức của Đức, người lao động có thể thực hiện thủ tục công nhận ngay cả khi chưa cư trú tại Đức.  

Chi phí chuyển đổi văn bằng Đức hết bao nhiêu?

Chi phí chuyển đổi văn bằng Đức không có một mức cố định cho tất cả trường hợp. Khoản tiền thực tế phụ thuộc vào nghề, cơ quan công nhận và việc hồ sơ có phát sinh dịch thuật, chứng thực hoặc đào tạo bổ sung hay không.

Theo cổng thông tin Anerkennung in Deutschland, riêng phí của quy trình công nhận thường có thể lên đến vài trăm EUR, trong nhiều trường hợp phổ biến khoảng 200–600 EUR. Ngoài khoản phí chính, người lao động còn có thể phát sinh chi phí dịch thuật, chứng thực hồ sơ, đào tạo bổ sung hoặc đi lại. 

Để dễ hình dung ngân sách, Thanh Giang đã dự trù các khoản chi phí cần chuẩn bị cho người lao động khi có ý định xin visa chuyển đổi bằng Đức:

Vì vậy, nếu chỉ hỏi chuyển đổi văn bằng Đức hết bao nhiêu tiền, bạn chưa thể đưa ra một con số chính xác cho tất cả người lao động. Cách tính sát nhất là xác định nghề và cơ quan công nhận trước, sau đó mới dự toán toàn bộ chi phí.

Các diện chuyển đổi văn bằng Đức phổ biến

Sau khi hiểu bản chất của chuyển đổi văn bằng Đức, người lao động cũng cần phân biệt giữa thủ tục công nhận bằng và những diện cư trú thường được nhắc đến khi sang Đức làm việc. Cụ thể:

Chuyển đổi văn bằng theo diện §18a

• 18a AufenthG là quy định về cư trú dành cho lao động có bằng đào tạo nghề. Theo luật, người có trình độ nghề được công nhận hoặc tương đương với đào tạo nghề của Đức có thể được cấp giấy phép cư trú để thực hiện công việc có tay nghề.

Điểm đáng chú ý là §18a không phải visa chuyển đổi văn bằng. Đây là căn cứ pháp lý về cư trú để làm việc, còn việc công nhận bằng là một trong những vấn đề cần xác định để chứng minh tư cách lao động có tay nghề. 

Chuyển đổi văn bằng 18B

• 18b AufenthG dành cho lao động có trình độ Đại học. Theo quy định hiện hành, người có bằng Đại học Đức hoặc bằng Đại học nước ngoài được công nhận hay có khả năng so sánh với bằng Đại học Đức có thể thuộc nhóm lao động có trình độ học thuật.

Khác với §18a, trọng tâm của §18b là trình độ Đại học. Vì vậy, người đã tốt nghiệp Đại học tại Việt Nam cần kiểm tra bằng của mình có được công nhận hoặc có thể chứng minh tính so sánh hay không trước khi xác định hướng hồ sơ phù hợp. 

Bản chất pháp lý của công nhận văn bằng

Điểm cần nhớ là công nhận văn bằng và visa là hai vấn đề khác nhau. Dưới đây, Thanh Giang đã giúp bạn phân biệt rõ 2 điểm này để bạn dễ dàng nắm được thông tin và chuẩn bị hồ sơ, thủ tục thuận lợi khi sang Đức:

Theo bảng trên, việc tách rõ ba khái niệm này sẽ giúp người lao động tránh hiểu nhầm rằng cứ chuyển đổi văn bằng là tự động được cấp visa.

So sánh các hình thức chuyển đổi văn bằng Đức

Tùy loại bằng và nghề nghiệp, cách chứng minh trình độ tại Đức có thể khác nhau. Vì vậy, người lao động nên xác định đúng trường hợp trước khi nộp hồ sơ. Cụ thể:

Đối với bằng Đại học, anabin có thể được sử dụng để kiểm tra tình trạng của trường và bằng. Nếu thông tin trong anabin không đủ rõ hoặc bằng không được thể hiện phù hợp, người lao động có thể cần xin Statement of Comparability từ ZAB.

Trường hợp nào nên chuyển đổi văn bằng Đức?

Không phải cứ có bằng là bắt buộc phải thực hiện chuyển đổi văn bằng Đức. Việc này nên được cân nhắc dựa trên nghề nghiệp và mục tiêu sang Đức. Dưới đây là 1 số trường hợp nên chuyển đổi văn bằng Đức mà được nhiều người lao động quan tâm. Đó là:

Người muốn làm nghề thuộc nhóm được quản lý

Nếu dự định làm việc trong nghề được quản lý, việc công nhận trình độ thường là yêu cầu quan trọng để được hành nghề.

Đây là trường hợp nên kiểm tra quy trình công nhận càng sớm càng tốt. Bởi lẽ, ngoài bằng cấp, người lao động có thể còn phải đáp ứng yêu cầu về tiếng Đức, giấy phép hành nghề hoặc các điều kiện chuyên môn khác. 

Người muốn tăng lợi thế khi tìm việc tại Đức

Ngay cả khi làm nghề không được quản lý, công nhận bằng vẫn có thể giúp nhà tuyển dụng hiểu rõ hơn về trình độ của ứng viên.

Đặc biệt, người đã có bằng nghề, kinh nghiệm lâu năm nhưng chưa biết bằng của mình tương ứng với trình độ nào tại Đức có thể cân nhắc thực hiện thủ tục để có cơ sở chứng minh năng lực chuyên môn rõ ràng hơn.

Một số lưu ý khi chuyển đổi văn bằng Đức

Trước khi bắt đầu chuyển đổi văn bằng Đức, người lao động nên xác định rõ mục tiêu cuối cùng là được công nhận nghề, xin việc, làm hồ sơ cư trú hay đáp ứng điều kiện hành nghề. Thực tế, mục tiêu khác nhau có thể dẫn đến quy trình khác nhau. Vì vậy, để tránh mất thời gian và phát sinh chi phí không cần thiết, bạn nên kiểm tra lần lượt các vấn đề sau:

• Xác định chính xác nghề muốn làm tại Đức trước khi chọn nghề tham chiếu
• Kiểm tra nghề thuộc nhóm được quản lý hay không
• Xác định cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ
• Kiểm tra bằng nghề hoặc bằng Đại học cần Anerkennung hay chỉ cần chứng minh tính so sánh
• Chuẩn bị đầy đủ bằng cấp, bảng điểm và tài liệu chứng minh quá trình đào tạo
• Chuẩn bị giấy tờ chứng minh kinh nghiệm nếu có
• Dự trù riêng chi phí công nhận, dịch thuật, chứng thực và đào tạo bổ sung
• Không nhầm §18a và §18b với một visa chuyển đổi văn bằng độc lập
• Kiểm tra yêu cầu tiếng Đức nếu nghề hoặc thủ tục cụ thể có yêu cầu
• Kiểm tra quy định tại thời điểm nộp hồ sơ vì chính sách cư trú và lao động của Đức có thể được điều chỉnh…

Một điểm rất đáng lưu ý là kết quả công nhận không nhất thiết chỉ có được hoặc không được. Với một số nghề, cơ quan đánh giá có thể xác định trình độ chỉ được công nhận một phần và nêu rõ những khác biệt cần bù đắp. Người lao động khi đó có thể thực hiện các biện pháp bổ sung rồi xin đánh giá lại để hướng tới công nhận đầy đủ.

Nhìn tổng thể, chuyển đổi văn bằng Đức nên được xem là một bước trong cả lộ trình sang Đức làm việc, chứ không phải một thủ tục độc lập có thể áp dụng giống nhau cho mọi người. 

Việc xác định đúng bằng cấp, nghề nghiệp và diện cư trú ngay từ đầu sẽ giúp người lao động tiết kiệm thời gian, chủ động chi phí và quan trọng nhất là lựa chọn được hướng đi phù hợp với hồ sơ của mình.

Tóm lại, chuyển đổi văn bằng Đức không đơn thuần là thủ tục đổi một tấm bằng Việt Nam sang bằng Đức mà là quá trình xác định và chứng minh giá trị của trình độ chuyên môn theo yêu cầu của Đức. Vì vậy, trước khi bắt đầu, bạn cần xác định đúng ngành nghề, cơ quan có thẩm quyền và lộ trình cư trú phù hợp với hồ sơ của mình.

Nếu bạn chưa biết bằng cấp hiện tại có cần công nhận hay phù hợp với diện visa nào. Hãy inbox ngay cho fanpage của Thanh Giang hoặc gọi hotline 091.858.2233 để được hỗ trợ và tư vấn tốt nhất nhé!

Tags: xuất khẩu lao động đức